¡Honor y gloria a los combatientes contra el fascismo!

¡Por el Día de la Victoria, por el fin de la Gran Guerra Patria y la victoria sobre el fascismo!

      En el día de ayer, hace 65 años, el mariscal Wilhem Keitel firmó la rendición incondicional del nazismo ante el mariscal del Ejército Rojo de la URSS, Georgi K. Zhukov.
      Tras cuatro años de dura guerra, en la que los soviéticos lucharon sin cesar contra el fascismo europeo, pobremente acompañados de las vacilantes potencias democrático-burguesas (Francia, Inglaterra...) y los precavidos Estados Unidos, que entraron en guerra cuando el Ejército Rojo avanzaba victorioso hacia Alemania para detenerle desde el oeste, pues temían que toda Europa fuera liberada por su verdadero enemigo: el comunismo.
      Por nuestra parte, celebramos una cena en Donostia con nuestros vecinos de las ex-repúblicas soviéticas para conmemorar este día, brindando con vodka por los valientes combatientes antifascistas de la Gran Guerra Patria; en un bar que decoramos con banderas soviéticas y una colección de carteles soviéticos homenajeando esta fecha.

gar kolektiboa

La ''represión stalinista'', en cifras y letras

enlace a www.ka.rkka.es

Magnitud de las ''represiones estalinistas''

por Igor Pyjalov

Fritz Teppich gudaria, agur eta ohore!

tomado de Ahaztuak 1936-1977 (http://www.ahaztuak1936-1977.blogspot.com/)

Ha muerto Fritz Teppich, ''Alfredo T. Salutregi''

El pasado sábado 25 de Febrero y a la edad de 93 años moría en Berlín Fritz Teppich, un ciudadano alemán que sin embargo durante tres años de su vida se llamó Alfredo T. Salutregi. Ese periodo de su existencia fue cuando este hombre formó parte de las filas del Ejercito vasco en la lucha contra el alzamiento franquista, un periodo tan intenso e importante en su recorrido vital que hizo que Teppich declarará en alguna ocasión que a partir de entonces una parte de él “siempre fué Alfredo T. Salútregi”.

Teppich habia nacido en 1918 en una familia judia de carácter progresista y desde joven habia participado en organizaciones de izquierda como el “Movimiento Juvenil de Trabajadores” y “Acción Antifascista”. Meses antes de cumplir los 18 años conoce las noticias del golpe de estado contra el gobierno popular de la II Republica y no duda en cruzar toda Francia para alistarse en las filas antifascistas.

De Hendaia llega a Bilbo a principios de septiembre de 1936 y desde ese momento se suma a las fuerzas que ya se defienden ferozmente ante los ataques de las tropas del general Mola, primero como miembro del batallón "Azaña“, mas tarde del batallón "Tomas Meabe“ de la Juventud Socialista Unificada (JSU) y finalmente con la Brigada Mixta 163, participando en los combates de Donostia y Bilbo.

Tras ser ascendido a teniente y tras la caida del territorio vasco en manos fascistas "Alfredo T. Salutregi" y algunos compañeros mas logran llegar a Cataluña, a través de territorio francés, incorporándose despues a la legendaria División 11 de Enrique Lister del emergente Ejercito Popular Republicano, formando parte de la cúpula de la Unidad XXII, que es parte de las fuerzas de Lister.

Tras la derrota final del Gobierno la Republica en marzo del 1939 Teppich logra huir y llegar a Bélgica, pero después de la invasión nazi a Bélgica y Francia en Mayo de 1940 es internado como "extranjero enemigo“ en el campo de Gurs,el conocido como “campo de los vascos”, siendo trasladado despues al campo de Le Vernet, de donde se fuga y tras multiples peripecias cruza a traves de la España franquista hasta el Portugal de Salazar donde es detenido y encarcelado hasta el final de la guerra.

Es entonces, en otoño de 1946, cuando Fritz Teppich vuelve a su Berlín natal y recupera una vida normalizada, aunque siempre inmersa en la militancia politica, no dejando desde entonces y hasta su muerte hace unos días de ser un comunista convencido, un hombre activo y comprometido contra la injusticia en cualquiera de sus multiples caras y un luchador antifascista.

Desde Ahaztuak 1936-1977 queremos expresar nuestras más sentidas condolencias a la familia de Fritz Teppich, amigo de nuestra asociación y al que habiamos propuesto para ser -junto con otros dos internacionalistas antifascistas que al igual que él habian venido a combatir contra el fascismo en suelo vasco, el italiano Nino Nanetti y el asturiano Felipe Matarranz- los receptores del “Premio Gernika a la Paz y la Solidaridad” de este año como reconocimiento a su entrega a la causa de la Libertad.

Fritz Teppich, Alfredo T. Salutregi,… agur eta ohore!!

AHAZTUAK 1936-1977

(Esta reseña se ha enviado a todos los diarios de la CAV y Navarra. Publicada en "Deia" el 4 / 03 / 2012)

 

KATYN: historia arma politiko gisa - Ion Kortazar (hirugarren eta azkeneko zatia)

Beraz, 1918.ean Estatu poloniarra berrezarri zenetik 1921.erarte, Poloniak herri mugakideen aurka lau guda abiarazi zituen, poloniarrak gutxiengo ziren lurraldeak konkistatuz, halere ez zuen Bielorrusia sobietarra eta Ukraina sobietarra guztiz azpiratzerik lortu, beraz bere asmoak bete gabe geratu ziren. 20. eta 30. hamarkadetan asmo inperialistak betetzeko taktikaz aldatu zuen: SESB gudaz desegitea ezinezkoa zenez gero, zeharka bete nahi izan zuen Poloniak bere egitasmo zaharra. Orain zerbitzu sekretuen eta diplomaziaren bidea erabiliko zuen SESB apurtzeko. Hamarkada horietan, poloniar kanpo politikarako doktrina, prometeismoa izango zen, hau da, SESBen nazioen txikien artean nazionalismo antisozialista moduko bat piztea, Sobietar Batasuna desegiteko eta nazio hauek Poloniarengana hurbiltzeko. Aitzitik, politika hori propaganda hutsa zen, Poloniak bere gutxiengoekiko zuen tratuarekin alderatzen badugu argi geratzen da hori, batik bat propaganda prometeistaren jomuga ziren SESBen gutxiengoak eta Poloniak bere etxean zanpatutakoak nazio berdinaren kide zirelarik. Poloniak sekula ez zuen bete bere gutxiengoei agindutako autonomia hitza. Lituaniarrek, bielorrusiarrek eta ukraniarrek zapalkuntza mota anitzi aurre egin behar zioten; arlo ekonomiko-administratiboan (bertako baserritarrei lurrak kentzea jatorri militarreko poloniar kolono-lurjabeei, osadnikei, emateko; tokiko errealitatea ezagutzen ez duten funtzionario poloniarren izendapena bertakoei bidea itxiz; ikasteko edo zenbait lanbidetarako mugak), zein politikoan (hauteskundeetara aurkezteko trabak, ikur nazionalak erakusteko zailtasunak edo debekuak, atxiloketa politikoak, errepresioa…), zein nazional-kulturalean (ukraniera eta bielorrusiera alfabeto arrunt zirilikoz ordez alfabeto latindarrez idaztera behartzea moduko asimilazio modu “bigunaren” eta berezko hizkuntzaren erabilera administrazioan debekatzea, berezko hizkuntzetan irakasten zuten eskolen itxiera, maisuen atxiloketa, herri-izaeraren ukazioa herriok ofizialki “tuteiszy” (bertakoak) edo bielorrusiarren kasuan “biatopolaki” (poloniar zuriak) bezala izendatuz… moduko asimilazio “gogorraren” artean balantzaka zebilena). Poloniak “demokrazia” formak ere ez zituen gorde, 1926.ean Pilsudskik Estatu-kolpea jo zuenetik, faxismoaren traza handiak zituen Estatu guztiz autoritarioa bait zen. Eta hala jokatzen zuen, adibidez 1930.ean Mendebaldeko Ukrainan eramandako “bake-ezartze” basatiarekin edo 1934.ean aurkari politikoentzako Bereza Kartuska kontzentrazio esparrua irekiz. Halakoak pairatuta, ez da batere harrigarria 1939.ean SESBk berreskuratutako lurretako populazio judutarrak, bielorrusiarrak eta ukraniarrak bandera gorria eskuan Armada Gorriari ongietorria egitea.

Hala ere, zilegi egiten al du guzti honek SESBk Alemaniarekin eskualde hauen hartzea adostea? Hemen dago koxka, hemen oinarritzen bait dira Alemaniarekiko ustezko gaizkidetzari buruzko salaketak. Ezer esan aurretik hiru gauza argitzeko beharra dugu: lehenik, Elkar Ez Erasotzeko Itun Germaniar-Sobietarra horixe izan zen, elkar ez erasotzeko itun bat, ez elkar beste herri bat inbaditzeko itun bat. Itun horretan ez dago klausularik Poloniaren aurkako inbasiorik zehazten duenik. Bai ordea “eragin zonaldeak” (Curzon lerroak mugatutakoak) zehazten duenik. Etikaren aurkakoa izango da ala ez, eztabaidagarria da, baina ez da adostutako inbasio bat. Bigarrenik, eskualde horiek ez zirela poloniarrak, bielorrusiarrak eta ukraniarrak baizik. Orduantxe Poloniaren menpe bazeuden, Poloniak 1919-1921 artean, SESBen aurkako agresio-guda batean konkistatu zituelako izan zen. SESBk lur horiek berreskuratu egin zituen, ez zion berea ez zen ezer inori “kendu”. Hirugarrenik, SESB europar Estatuen artean Alemania naziarekin ezer adostu zuen azken Estatua izan zela, eta hori guztiz isolaturik beste irtenbiderik ez zuenean egin zuela. Itun hori sinatzeko premia Estatu kapitalistek sortu zioten, azken hauen estrategia diplomatikoa Hitlerren aurka gudarik ez egitea eta hau Ekialderantz bultzatzea bait zen, SESBen aurka guda egin zezan xaxatuz. Europar Estatu guztiek sinatu zituzten Hitlerrekin Elkar Ez Erasotzeko Itunak edota salerosketa itunak, Poloniak berak ere bai, 1934.ean Adiskidetasun Itun bat sinatu zuen Alemaniarekin. SESB izan zen herrialdeen arteko Hitlerren aurkako fronte bezala “segurtasun kolektiboaren sistema” eraikitzen gehien saiatu zen potentzia, Frantziak eta Ingalaterrak Alemania eta SESBen arteko guda probokatu nahi zuten bitartean. “Baretze politika” deitutakoa jarraituz, Hitlerren aurkako guda edozela saihesten saiatu ziren, honi emakidak ematera ere iritsi ziren, Hitlerren guda-asmoak SESBen aurka bideratzean zetzaten itxaropena elikatuz. Logika hori jarraituz, Frantziak eta Ingalaterrak 1938.ean faxistekin Municheko Ituna sinatu zuten, Alemaniari Sudetenland deitutako eskualdeen anexiorako bidea zabalduz. Sobietar Batasunak soilik (Txekoslovakiarekin aliantza itun bat zuenak) protestatu zuen itun horren aurka, Txekoslovakiari laguntza militarra eskaintzera iritsi zen. Frantziak ordea, aliantza itun berdina zuelarik, bestelako jarrera erakutsi zuen; Txekoslovakia traizionatu egin bait zuen. Poloniak ere “jaialdian” parte hartu zuen, Hitlerrek jarritako amua irentsiz Zaolzie eskualdea anexionatu bait zuen (beraz, zeharka SESB eraso zuen). Eta urte berdinean, Poloniak Alemaniaren laguntzaz Lituaniari bere politika aldarazteko ultimatum bat aurkeztu zion, aldi berean Alemaniari Klaipeda hiria bereganatzeko Lituaniaren aurka presioa egiten lagunduz. Lituaniak 1920.etik SESBekin Egonkortasun Ituna sinatua izateak ez dirudi poloniarrei zein alemaniarrei gehiegi axola izan zitzaienik. Eta azkenik, Poloniako Kanpo Arazoetarako ministro Jozef Beck hainbatetan goi-mailako diplomatiko naziekin elkartu zela kontutan izan behar dugu; elkarrizketa horietan SESB desegiteko asmo zaharra aurrera eramateko moduei buruz aritzen ziren. Beraz, 1939.erako, barne politikan autoritario eta kanpo politikan erasokor aurkitzen dugu Polonia, jada SESBen aurkako zuzeneko edo zeharkako zenbait eraso egindako Estatu bat, Alemaniarekin hainbatetan elkarlanean batere lotsarik gabe aritutako Estatu bat, nazien hurrengo jomuga izango zenaz oharkabeturik. Eta beste aldetik SESB guztiz isolaturik aurkitzen dugu, gudaren mehatxua gero eta handiagoa zelarik.

Halere, oraindik pentsa liteke Poloniaren jarrerak ez diola SESBi 1939.ean Alemaniarekin elkar egindako inbasio batetan lur horiek berreskuratzeko zilegitasunik ematen; edota Frantziaren eta Ingalaterraren jarrera, Alemaniari guda deklaratzearena, askoz ere ohoragarriagoa eta eredugarria izan zela. Hemen argi utzi behar dugu ez zela halako “elkar egindako inbasiorik” egon, eta garai horretan hala ulertu zen. Alemania naziak 1939.eko Irailaren 1ean Poloniari guda deklaratzen dio. Honen segidan Frantziak eta Ingalaterrak Irailaren 3an Alemaniaren aurka guda deklaratzen dute. Polonia bi asteren buruan garaitua izango da, eta Irailaren 15aren eta 16aren artean bere Gobernuak Errumaniara ihes egiten du, honenbestez Estatu poloniarrak izateari utzi egiten dio (Errumaniak, herri neutral gisa, ez zuen eta ezin zuen poloniar Gobernua bere lurraldean “erbesteko Gobernu” bezala onartu). Eta azkenik SESBk 1921.ean galdutako lurrak jada Estatu poloniarrik ez zegoenean, Irailaren 17an, berreskuratzen ditu. Beraz, ezin daiteke esan “SESBk Polonia Alemaniarekin batera” inbaditu zuenik; SESBk bereak ziren lurrak, eta jada Estatu poloniarrik ez zegoenean berreskuratu zituenez eta erabaki hori alemaniar inbasioa hasi eta bi astera hartu zuelako. SESBk Mendebaldeko Bielorrusia eta Mendebaldeko Ukraina berreskuratzeak, etortzear zegoen guda izugarrirako premiazkoa zen denbora eta lurra (bi urte eta 150-200 km) irabaztea ahalbideratu zion, gerora, batere zalantzarik gabe erabakigarriak izango zirenak. Bestalde, Alemaniaren inbasioari erantzuteko Irailaren 3an guda deklaratu zioten Frantziak eta Ingalaterrak, Irailaren 17aren geroztik ez zutela SESBen aurkako inongo gudarik deklaratu; eta are gehiago, erbesteratutako buruzagi poloniarrek ez zutela SESBen aurka borrokatzeko inolako deialdirik ez guda deklaraziorik egin. Nazioen Ligak ez zuen SESBen aurkako inolako zigorrik ezarri, bai ordea Alemaniaren aurka, edo alderatzearren, 1939 bukaeran SESB kanporatu egin zuen Finlandia pronaziarekin izandako guda zela eta. Estatu batek ere ez zuen SESB “herri beligerante” bezala hartu, beraz inork ez zuen 1939.ean lur horiek berreskuratzea “inbasiotzat” jo. Bestalde esan beharra dago Ingalaterraren eta Frantziaren Poloniaren aldeko jarrera “ohoragarria” guztiz faltsua izan zela. Alemaniak 1939.eko Martxoaren 15ean Municheko Ituna apurtuz Praga inbaditu zuenean, bi nazioek ez zioten gudarik deklaratu. Horrela, anti-Hitler frontea eraikitzeko (Hitlerri herrialde gehiago inbaditzea burutik kentzeko ideia aproposa) SESBk Munich aurretik eta Munich ondoren egindako proposamenei behin eta berriz muzin egin zieten, Poloniak barne. Eta Polonia dela eta, egin nahi ez zuten guda behin deklaratu zutela, ez zuten Poloniaren alde hatzik mugitu. Irail horretan bertan, Alemania erasoz gero ustekabean harrapatzeko eta garaitzeko aukera izan zuten, Frantziaren eta Alemaniaren arteko mugan, aliatuek 110 dibisio bait zuten eta naziek 25 bakarrik, hau da, proportzioan laukoitza (laukoitza!) den nagusitasuna. Baina ez zuten horrelakorik egin, oraindik Alemaniarekin akordio batetara iristeko asmoa omen zutelako, horrela politika antisobietarrean sakontzeko helburuarekin. Horixe izan zen “Poloniaren defentsan” egin zuten guda, euren posizioetan itxarotean. Baina barregarria bada ere, Alemaniaren aurkako guda deklaratu zuten arren, Alemaniarekin elkarlanean, Finlandia pronazia SESBen aurkako gudan lagundu zuten (SESB Nazioen Elkartetik botatzearen alde ere bozkatu zuten). Norberaren aurka gudan dagoen beste herrialde batekin elkarlanean hirugarren herrialde baten aurka aritzea, historian kasu bakarra izango zen. Hain zen barregarria egoera, ezen II Mundu Guda izango zena Frantzian, 1940.eko Alemaniaren inbasioa gertatu arte drôle guerre hau da, txantxetako guda, bezala ezagutzen zen. Bitartean, Sobietar Batasunak, 1941.eko inbasio kriminalaren ostean, II Mundu Guda osoan, Armada faxistek jasandako baja militarren 80% eragin zuen, trukean hamarnaka milioika hildako eragin zituen triskantza bat jasan behar zuelarik.

Guzti hori kontutan izanda, Mendebaldeko historiografiak SESB “gudaren abiarazle” edo “potentzia erasotzailea” bezala hartzeak, edota 1939.eko Ez Erasotzeko Ituna “bizki totalitarioen antzekotasunaren” edo “SESBen asmo zikoitzen” froga gisa hartzeak sinesgaitza ematen du eta iraingarria da; baina aldi berean beren “frogei” nolabaiteko egiantza ematea lortu izanak historia propagandarekin zenbateraino nahasi den (eta nahasten ari den) erakusten digu. Hemen jarritakoa aintzat hartuta, argi geratzen da Alemania naziaren gaizkiderik inon egon bada, ez dela Sobietar Batasuna,, Mendebaldeko herrialde kapitalistak baizik.

             (argazkian, 1934.eko Poloniaren eta Alemaniaren arteko “adiskidetasun ituna”. Erdian, uniforme militarrez, poloniar lider politiko-militar Jozef Pilsudski agertzen da, eta bere ondoan Joseph Goebbels ministro nazia. Ezkerretara Hans Adolf Von Moltke alemaniar enbaxadorea eta eskubitara, Jozef Beck poloniar kanpo arazoetarako ministroa)

KATYN: historia arma politiko gisa - Ion Kortazar (bigarren zatia)

      Bigarrenik, Katyngo sarraskiaren ingurumariak ditugu. Behin sarraski hori sobietarrek egin dutela “frogatuta”, hurrengo pausua ematen dute, hau da, Katyngo sarraskia II Mundu Gudan Europako Ekialdean emandako sarraskirik okerrena izan zela esatea, hori sobietarren “gaiztakeria” frogatzeko bide delarik. Baliagarriak zitzaizkigun baina guda bukatuta basati komunista horiek zein kriminalak ziren argi utzi behar da (gainera ez zuten “Europa askatzeko” borrokatzen, “totalitarismoa inposatzeko” baizik). Helburu horrekin errepikatzen dute behin eta berriz Katyngo sarraskia eta “sobietar egiletza”, horrela ateratzen dituzte hainbat eta hainbat artikulu, liburu, telebistako erreportai, publizitate eta gure autobus geltokietan hainbestetan iragarrita ikusi dugun Andrzej Wajdaren filma. Eta hori baliatzen dute Sobietar Batasunari edota errusiar herriari betirako zigor morala ezartzeko, Errusia errudun da eta kitto, eta barkamena eskatzen badu sekula ez da nahikoa izango (ikus El País egunkariko 2009-IX-2eko gaiari buruzko artikuluak, 2-3 orr., eta hor aurkituko ikusiko duzue Mendebaldeko ohizko arrazakeria errusofoboaren adierazpen arrunt bat). Katyn bezalakorik ez dago. Ez dago? Egia izan, Katyngo sarraskia, egin zuenak egina, ez da Ekialdeko fronteko halako gertakizun bakarra. Poloniarrak biktima izan ziren beste sarraski bat badago, Katynetik ez oso urruti; Galitzia eta Volinia deitutako lurraldeetan (II Mundu Guda aurretiko mugen arabera, Poloniaren mugen barruan zeuden lurraldeok), nazien aldeko milizia kolaborazionista eta antisobietar batek, Ukrainiar Armada Matxinatuak (UPA) hain zuzen ere, “ukraniar lurraldea garbitzekotan”, poloniar etniako 100.000 zibiletik gora hil zituenekoa. Hauentzat ez dago ez ekitaldi gorenik, ez oroitzapenik, ez pelikularik. Are gehiago, II Mundu Gudaren azken urteetan eta ondorengo urteetan UPAk Mendebaldearen laguntza izan zuen, lehenik Berlinerako bidean Armada Gorriaren aurrerakada moteltzeko eta gero Sobietar Estatuari min egiteko. Eta are gehiago, 2010.eko Urtarrilean Ukrainiako lehendakari “demokrata” eta “europarzale” Viktor Justxenkok UPAren buru Stepan Bandera “Ukrainiako Heroi” izendatu zuenean, ez zen protestarik entzun Mendebaldearen aldetik. Nola entzungo ziren bada, Justxenko Mendebaldar inperialismoaren interesek George Sorosek finantzatutako Estatu-kolpe bidez Ukrainian jarritako txorimaloa (“demokrata”, hori bai) izan bazen? Faxismoa goratzen zuela? Berdin ziok, Errusiaren aurka dago ta! Ukraina Errusiatik aldentzea, antierrusiarkeria puzteak eta Ukraina NATOn eta “Mendebaldar munduan” txertatzeko ahaleginek, betiereko barkamena ekarri diote Justxenko profaxistari, mezua argi utziz: Errusiaren aurka baldin bazaude, goratua izango zara, eta zure krimenak ahantziak izango dira. Justxenkok goratutako ukrainar kolaboratzaile horiek, alemaniarrekin batera, Babi Yar deitutako tokian, Kieveko kanpoaldean, arratsalde batean (1941.eko Irailak 29an) 35.000 judutar hil zituzten, baina hori ere ez da ezaguna. Zer esango lukete Mendebaldeko agintari prestuek, Katyngoa sobietarrei leporatzen diotenek, Errusiak Katyngo tiroketak ustez agindu zituen NKVDko burua Heroi izendatuko balu?

      Antzeko gauza bat gertatzen da poloniar antikomunistekin. Hitlerdarrek 1939.eko Irailean Polonia inbaditzerakoan, poloniar antikomunistek aukera hori profitatu egin zuten, eta poloniar landaguneetan hainbat eta hainbat judutar erail zituzten. Halako kasu bat aipatzearren, Jedwabne herrikoa dugu, non herriko 1.600 biztanle judutarrak, denak, poloniar katolikoengatik hilak izan ziren. Jedwabneko judutarrentzat ez dago dokumentalik ez ekitaldi arranditsurik. Hala ere Jedwabne ez da kasu bakarra. Okupazioan zehar, Erbesteko Gobernuari leial zitzaion erresistentzia talde ez-komunistak (edo antikomunistak) Armia Krajowa izenekoak (Lurraldearen Armada), judutarren, gudari komunisten eta gutxiengo etnikoen aurka eginiko hilketak ere ez dira aipatzen, noski hauek “antisobietarrak eta demokratak” ziren eta. Ezta ere Hitlerrek SESBen aurka planteatutako “esklabu-herriaren esterminio gudaren” eraginez hildako 20 milioitik gorako sobietarrentzat, Holokausto ahantziarentzat. Eta ez dago ezta ere Kroaziako Estatu “Independenteak” (nazien kolaboratzaile zen erregimenak) hildako 700.000 inguru serbiarrentzat, beste Holokausto ahantzi batentzat (serbiarrak ere deabruaren morroiak omen direlako). Eta ezta ere Polonia nazien atzaparretatik askatzeko bizia utzi zuten sobietar soldaduentzat. Eta are gutxiago 1919-1921.eko Guda Poloniar-Sobietarrean, Poloniak preso egindako eta Tuchola kontzentrazio eremuan hildako 60.000-70.000 soldadu sobietarrentzat. Tuchola? Inork ez al du ezagutzen? Egia esan ez da oso aipatua. Eta ez da esaten errusiar-poloniar harremanetan, “gainditu beharreko zanga handia” denik. Tuchola iraganean nonbaiten galdutako pasadizuetako bat da, baina Katyn ez, Katyn herenegun gertatu izan balitz bezala. Horrek frogatzen du Katyn komunismoaren eta SESBen aurkako arma ideologiko bezala erabilia izan dela, eta gaur egun Errusiaren aurkako arma (ideologiarik jada ez dago) bezala erabiltzen dela. Argi geratzen da hilketak eta sarraskiak egiletzaren edo ustezko egiletzaren arabera direla gomutatuak eta behin eta berriz aipatuak, interes politikorako tresna nabarmen gisa.

      Azkenik, hirugarren zatiarekin goaz, Polonia herrialde baketsu eta SESB herensugeak otordu totalitario batetan inbaditutako herria bezala ikusten duen mitoarekin. 1939.eko Sobietar-Germaniar Itunak mito hau baieztatuko luke. Hirugarren mito hau denetan garrantzitsuena eta beraz gezurtatzeko premia larriena honetxek sortzen digu; mito honetan laburbiltzen bait da Mendebaldeko “herrialde demokratikoen” guda arteko politikaren justifikazioa eta baita II Mundu Gudaren hasieraren gainean egiten den propaganda; Sobietar Batasuna “potentzia oldarkor” eta guda hasterakoan Alemaniaren gaizkide bezala, Polonia herrialde demokratiko baketsu eta biktima bezala eta Mendebaldea erasotako herri bat laguntzeko eta faxismoaren aurka hasieratik borrokatzeko prest aurkeztean datzan mitoa.

      Egia esan, Polonia, Estatu arras gerrazalea eta espantsionista izan zen, 1918.ean bere independentzia lortu berehala egindakoek erakusten diguten bezala. Sortu berri zela, bere Ekialdeko mugak, Pariseko Bake Konferentziaren arabera Curzon lerroan jarritakoak (gutxi-gora-behera, gaur eguneko muga markatzen dutenak), behin eta berriz apurtu zituen. Poloniaren eta orduko lehendakari Pilsudski mariskalaren helburuak bi ziren: alde batetik poloniar estatuaren mugak ahalik eta gehien zabaltzea (“Polonia Handia” eraikitzea), eta bestetik inguruko nazioetan (Ukrainan, Bielorrusian, Baltiar Herrietan…) menpeko Gobernu-txorimaloak ezartzea Polonia Handiak zuzendutako Federazio batetan sar zitezen (Miedzymorze proiektua, hots, “Itsaso Artean”, Baltiar Itsasotik Itsaso Beltzeraino). Finean, Poloniak XVI. mendean izandako handitasuna berreskuratu nahi zuen, eta horrela zenbait guda abiarazi zituen. Adibidez, 1918.ean Lviv hirian ukrainarrek egindako autodeterminazio saiakera bat indarrez zapaldu zuen, hiri hori bereganatuz. 1920.ean Lituaniari guda deklaratu zion, eta Vilnius konkistatu zuen (Polonia izan zen 1939.erarte). Txekoslovakiaren aurka ere gatazka armatua piztu zuen, mugak zirela eta. Halere, Pilsudskiren Poloniaren etsai nagusia Errusiar Iraultza zen, bai ideologikoki, Sobietar Estatu sozialista kapitalismoaren etsaia zelako, eta bai nazionalki, Poloniak Errepublika Sobietar ezberdinen arteko anaitasuna hautsi nahi bait zuen, hala hauetako lurralde batzuk Miedzymorze federazioan sartzeko. 1919.ean, Errusiar Iraultza jaioberria guda zibil gogorrean murgildurik zebilenean, Petliura ukraniar sasi-abertzalearekin aliaturik (eta frantses inperialismoak babesturik eta xaxaturik), ustekabean Sobietar Errusiar Errepublikaren eta Sobietar Ukraniar Errepublikaren aurkako guda deklaratu zuen Poloniak, Ukraina (orduan gorriek kontrolatua) azpiratzeko helburuarekin (Kieveraino heldu ziren, Ukrainaren hiriburua mantendu ezin izan bazuten ere). Zenbait eraso eta kontraeraso ostean, 1921.ean Rigako Bakea sinatzen da Guda Poloniar-Sobietarra bukatuz. Honela, Poloniak bere asmo inperialistak sarituak izatea lortu zuen, Curzon lerroa Ekialderantz zeharkatuz eta Mendebaldeko Bielorrusia eta Mendebaldeko Ukraina konkistatuz, hau da, gehiengo etniko ez-poloniardun lurrak. Hauek, 1939.ean Sobietar Batasunak berreskuratu zituen lurrak izan ziren, lur bielorrusiar eta ukraniarrak, ez poloniarrak. Bestalde, Poloniak sekula ez du argitu guda horretan preso hartu zituen eta gerora ez askatu ez deportatu ez zituen Armada Gorriko 80.000 gudariekin. Gehienak Tucholako kontzentrazio eremuan sartuak izan ziren, guztira 60.000tik gora hil zirela estimatzen da. Zein ezberdina kasu honi eta Katynekoari jartzen zaion arreta!

KATYN: historia arma politiko gisa - Ion Kortazar (lehenengo zatia)

      Azkenaldion, Smolensk hiritik gertu poloniar goi-mailako agintariek pairatutako hegazkin-istripua dela eta, Katyngo sarraskia, gaurkotasunez blai egin zaigu. Izan ere hildakoak, Katyngo basorantz zihoazen, han 40. hamarkada hasieran ustez sobietar militarrek hil zituzten poloniar goi-kargu militarren omenezko ekitaldi batetan parte hartzera. Egiletza (ustezkoa) behin eta berriz errepikatzea ez da azaleko gauza, komunikabide guztiak “sobietarrek” “Stalinen aginduak jarraituz” hil zituztela errepikatu eta errepikatu ibili bait dira. Poloniar buruzagi antikomunista ospetsu batek bota izan du berea, Katyngo hilketak eta lehengo astean gertatutako parekagarritzat hartu bait ditu. Beste behin ere, Mendebaldeak bere historiagile-apologisten bidez urteetan gugan Sobietar Batasunaren eta II Mundu Gudaren inguruan txertatutako (inposatutako) egia ofiziala errepikatzeko aukera ez dute galdu: Katyngo basoko erailketak sobietar NKVDk Stalinen (eta ez beste inoren) aginduz burutu zituen, Katyngo sarraskia II Mundu Gudako krimenik okerrena izan zen (inork ezagutzen al du Ekialdean gertatutako beste sarraskirik?) eta sarraski honek SESBen izaera guztiz totalitarioa, gezurtia eta zikoitza agerian uzten du. Izan ere, Katyn arma ideologiko antikomunista bezala erabilia izan da, puntu honetan Katyngo gertakariak 1939.eko Elkarri Ez Erasotzeko Sobietar-Alemaniar itunarekin bilbatuz; bi jazokizun hauek, SESBen benetako asmoa ez zela “herrialde demokratikoek” egin bezala faxismoaren aurka guda egitea, baizik eta herrialde baketsu eta totalitarismoen biktima gisa agertzen zaigun Polonia erasotzea eta “Hitlerrekin Europa erdibana egitea” omen zirela frogatzeko erabiltzen direlarik. Honen harira, SESBen irudia “herri oldarkor” edota “gudaren hasle” bezala itxuraldatuz, honen guda-ahalegin eskerga gutxietsi edota ukatu egiten du Mendebaldeak. Argudio-segida honen ondorioa argi asko azaltzen zaigu: Stalin gutxienez Hitler bezain gaiztoa edo are gaiztoagoa zen, eta komunismoa faxismoa bezalakoa da biak omen bait dira “totalitarioak”. Finean, SESBk gudan “gure ondoan” borrokatu bazuen, bere interes berekoi eta zuhurrek eramandako kasualitate hutsa izanen zen, “herrialde demokratikoek”, aitzitik, hasieratik faxismoaren aurkako jarrera erakutsi omen zutelarik. Polonia (1939.eko gertakariak, ituna eta guda hasiera, eta Katyn) dugu horren froga eta adierazgarri.
      Lantxo honetan, hainbestetan akritikoki errepikatutako dogma antisobietar eta antikomunista horiek gezurtatzen saiatuko naiz. Katyngo sarraskiaren “zalantzarik gabeko” (ustezko) egiletza sobietarretik hasiko naiz, bertatik abiatzen bait dira sarritan gudan “sobietarrek erakutsitako gaiztakeriari” buruzko argudioak. “Katyn” kontzeptua, Sobietar Batasunaren lurraldean hildako poloniar preso guztiak izendatzeko erabiltzen da, preso guzti horiek poloniar armadaren “ofizialeria osoa” zirela esaten da, eta hildako guzti horien egiletza SESBen Gobernuari leporatzen zaio. “Ofizialeria osoa” aipatzeak intentzionalitate politikoa erakusten du, horren atzean “genozidio planifikatuaren” kutsua eman nahi zaiolarik (horrela SESBen ustezko jardutea nazienarekin parekatzeko).
      Katyngo hobien aurkikuntza, bertan milaka poloniar soldadu hilda agertzen zirelarik, 1943.ean eman zuen argitara Hitlerren armadak, eta naziek segituan aldarrikatu zuten hildakoak 1940.ean sobietarrek hilak zirela. Hor sortzen da gaur egun nagusi den bertsioa, garai hartan Ardatzaz gain erbesteko Poloniar Gobernuak soilik sostengatzen zuena. Beste bertsioak, ordea, hildakoak naziek hil zituztela aldarrikatzen du, 1941.eko udako Barbarossa erasoaldiaren ondoren Smolenskeko eskualdea alemaniarren esku gelditu ondoren. Bertsio hau izan zen Aliatuek, denek, hasiera batean sostengatutakoa. Azken urteetan ordea, batez ere 1990.ean Mikhail Gorbatxovek, SESBen erorketa ahalbideratu zuen gizonak sobietar erruduntasuna “onartu” zuenetik, egiletza sobietarrarena izan da tesi ofiziala eta bakarra. Hala ere tesi honek eta bere garapenak zalantza potoloak sorrarazten dute. Alde batetik, esan beharra dago, guztiz posible dela SESBk poloniar ofizial batzuk, batez ere goi-karguak hil izana, baina horrek ez du esan nahi milaka preso poloniar hil zituela. Dokumentuetan badago poloniar preso batzuk exekutatzeko agindua, baina gauza bat da goi-kargu batzuk exekutatzea eta beste bat milaka, SESBn zeuden poloniar guztiak exekutatzea. Bestalde, zaila da “poloniar ofizialeria osoa” SESBn preso zegoela sinestea. Izan ere, 1939.ean Poloniak Alemania naziaren aurka guda egin eta galdu egin zuen, beraz poloniar armada-gizon gehienak (ofizialak ala ez), Alemaniaren esku geratu ziren, ez SESBen esku, honek preso batzuk egin bazituen ere. Beste alde batetik, Sobietar Batasunak, 1941.ean, preso zeuden poloniar militarrei amnistia eman zien eta Anders jeneralak zuzendutako armada poloniar bat sortu eta finantzatu zuten. Anders jeneralak, guztiz antikomunista izaki, Armada Gorriarekin borrokatzeari muzin egin zion, beraz sobietar Gobernuaren baimenarekin Irandik eta Ekialde Hurbiletik zehar, Mendebaldera joan zen, bertan aliatuen ondoan nazien aurka borrokatzera. Andersen Armada 75.000 bat pertsonez osatua egon zen. Beraz, poloniar armadaren zatirik handienak 1939.ean Alemaniaren (eta ez SESBn) aurka borrokatu bazuen, eta sobietarrek 1941.ean preso poloniar kopuru handi batez armada bat eratu bazuten, orduan zaila da “ofizialeria poloniar osoa” sobietarrek Katynen hil izana sinestea.
      Esan bezala, lehen aldiz 1943.ean plazaratu zuten alemaniarrek bertsio hau, Apirilean, Stalingradeko porrota gertatu eta egun batzuetara. Londresen ostatu hartuta zegoen erbesteko Poloniar Gobernuak, Wladyslaw Sikorski buru zuela, bertsio hori sinetsi eta Sobietar Gobernuarekin harreman oro hautsi zuen. Halere, gertaeren momentuan ez zen egon bertsio hori sinetsi zuen Gobernu aliaturik, Sikorskiren Gobernuari aterpe ematen zion Britainia Handikoa barne. Sobietar bertsioaren arabera, hildakoak izan ziren ofizial poloniarrak, SESBk preso hartu eta errepideak eraikitzeko kontratatuak izan ziren, baina 1941.eko alemaniar erasoarekin batera, eskualdea alemaniarren esku geratzerakoan, ebakuatzeko zailtasunak zirela eta, preso poloniarrak alemaniarren eskuetan geratu ziren; azkenik hauek fusilatu zituztelarik. Egia esan, sobietar egiletza ontzat ematearekin uztartuta doan heriotza data 1940.ean ezartzen duen baieztapena, zalantzagarria da oso, gorpu askoren arropetan, 1940.az geroztiko data zuten zenbait faktura, posta-txartel, ohar eta abar aurkitu izan bait dira. Ikerketak erakutsi izan dutenaren arabera, Katynen aurkitutako balak alemaniar fabrikaziokoak dira. Bestalde, bertako herrixketako biztanle askok, 1940-1941 artean, ustezko “masa-erailketen” ostean eta alemaniarrak etorri baino lehen, poloniar presoak lanean ikusi izanaren testigantza eman zuten; beraz zaila da sobietarrak poloniar ofizial horiek, denak bederen, erail zituztela sinestea. Eta ez hori bakarrik, alemaniar soldadu batzuek ere sobietar egiletzaren tesia gezurtatzen zuen testigantza eman izan dute, tartean Walter Schellenberg SSko kontra-inteligentzia buruak, aliatuen esku erori ostean egindako aitormena dago. Hala ere bertsio hori kolokan jartzen duena; Goebbels buruzagi naziaren egunkari pribatua da. 1943.ean zera jarri zuen: “Erbesteko Poloniar Gobernuaren eta Sobietar Gobernuaren arteko harreman-haustea, alemaniar politikaren eta batez ere pertsonalki nire garaipen bat da”. Zenbait egun joanda, Maiatzaren 8an, zera idatzi zuen: “Zoritxarrez Katynen alemaniar munizioa aurkitu izan dute. Hauxe aireratu ez dadin komeni zaigu, bestela Katynen kontu osoa pikutara joan daiteke eta”. Ez Winston Chirchillek ez Franklin Rooseveltek ez zioten Katyni buruzko alemaniar bertsioari batere sinesgarritasunik onartu. Sobietar bertsioa, ordea, 1945.eko Abuztuak 8an ofizialki onartua izan zen, aliatuek alemaniarren egiletza baieztatzen zuen sobietar txostenari oniritzia eman ziotenean, eta horri jarraiki, buruzagi nazien aurkako Nurembergeko Epaiketan, naziak Katyngo sarraskiagatik ere epaituak izan ziren. Ikusten den bezala gaur egun “bertsio onartua eta nagusia” dena, jazokizunen testuinguru kronologikoan ez zen “nagusi” izan. Mendebaldearen aldetik, Guda Hotzaren garaian hasi zen hipotesi hori “nagusi” bihurtzen, eta errusiarrek SESB azken hatsetan zegoela, eta SESBen ostean soilik onartu zutela, hau da fede kapitalistara bihurtutakoan. Beraz, “bertsio onartuen” eboluzio honek, Katyngo sarraskiaren egiletzari buruzko zalantza nabariak uzten ditu.